2017: helder en begrijpelijk

Beste lezer,

 

Dit jaar wil ik een lans breken voor heldere en begrijpelijke communicatie. Onnodig? Was het maar waar! Zeker als het om schriftelijke teksten gaat, is er nog een wereld te winnen. Ik maak me er sterk voor: ik wens je een helder en begrijpelijk 2017!

In deze nieuwsbrief ...

- laat ik je een fragment lezen uit een verhaal van schrijver Toon Tellegen. Dan begrijp je direct wat 'duidelijk communiceren' betekent.

 

- geef ik je een paar tips die je kunt gebruiken als je bij het schrijven last hebt van 'deftig taalgebruik'.

 

- lees je voorbeelden van chique taal die je beter niet kunt opschrijven. En van stijve woorden en formele zinnen die best een beetje losser kunnen.

 

Eerst even dit

'Geen idee wat dit betekent': je wilt toch niet dat iemand dat zegt van je bericht?

Dus: of het nu gaat om zakelijke, vriendschappelijke of privéteksten, zorg dat de persoon aan wie je schrijft, begrijpt wat je wilt zeggen. Zeg en schrijf het in helder gestructureerde zinnen, met bekende, begrijpelijke woorden.

 

Wel op een passende manier natuurlijk, want helder en begrijpelijk is iets anders dan recht voor z'n raap, of bot. En 'gewoon' is ook niet hetzelfde als 'Jip-en-Janneketaal'.

 

Toegegeven: helder en begrijpelijk schrijven is best een kunst. Maar zeker te leren! Ik help je graag.

 


Zou hij wel begrijpen wat ik bedoelde?

 

Op een ochtend zat de eekhoorn op de tak voor zijn deur en schreef een brief aan de mier.

Beste mier, 

Het stuk schors waarop ik

schrijf is maar klein, maar

toch wil ik je graag een br 

 

Na het woord br was het stuk berkeschors vol. De eekhoorn kon zijn naam er ook niet meer onder zetten. 

Hij las de brief een paar keer over en vroeg zich af wat de mier van de brief zou vinden. Zou hij wel begrijpen dat een br geen br is, maar een brief? dacht hij. Hij aarzelde. Maar hij vond het zonde om de brief niet te versturen en gooide hem in de lucht. En de wind voerde hem mee.

 

Even later las de mier de brief van de eekhoorn. Toen hij hem uit had, pakte hij een klein stukje berkeschors en schreef:

Beste eekhoorn,

Dank je wel voor je br

 

Hij zetten zijn naam er niet onder en verstuurde hem meteen.

Niet lang daarna las de eekhoorn die brief

[ …] Hij wist dus dat het mijn brief was, dacht hij. Maar wat zou híj met br bedoelen? Misschien wilde hij wel schrijven: ‘Dank je wel voor je brief, maar ik wil je nooit meer zien.’ Of: 'Dank je wel voor je brabbeltaal, maar schrijf me voortaan een echte brief of anders niets.' Of: ‘Dank je wel voor je brutale onzin.’

 

Fragment uit een verhaal van Toon Tellegen, verschenen in de bundel Misschien wisten zij alles. Amsterdam, Querio, 2005

Geen mooier pleidooi voor duidelijkheid in je communicatie dan dit verhaal!

 

Helder schrijven: tips 

 

"Ik kan best aardig iets vertellen" zei iemand me laatst. "Maar zodra ik de pen oppak, komen er deftige, formele woorden en constructies op papier."

 

Heel herkenbaar! Drie tips die helpen dit te voorkomen:

1. Zie je lezer als een vriend aan wie je mondeling een gebeurtenis vertelt. Schrijf het zó op, lees het door en pas het eventueel aan aan de doelgroep waarvoor je schrijft.

 

2. Schrijf in positieve vorm

De ganzen stonden niet zo heel ver van de vijverrand af wordt De ganzen stonden vlak bij de vijverrand.

3 Schrijf concreet en actief

Beschrijf in een scène concreet wat er gebeurt. Draai niet om de hete brij heen met woorden als terwijl, zodat, nadat, waardoor. Schrijf actief: Mark liep het park in en maakte een foto van een groep eenden. Hier zit meer vaart in dan: Nadat Mark het park was ingelopen, maakte hij een foto.

 

Lekker leesbaar, ook een ingewikkeld rapport

Helder en begrijpelijk schrijven is extra lastig als het bijvoorbeeld om een ingewikkeld advies gaat. Soms vragen opdrachtgevers mij dan een tekst te herschrijven naar een begrijpelijker en prettiger leesbaar niveau. Uit de praktijk:

 

"Ik was helemaal ondergedompeld in de materie en probeerde duidelijkheid, volledigheid en zorgvuldigheid te combineren in één beknopt advies. Het resultaat was een technisch goed stuk, maar niet echt prettig leesbaar. De tekst moest eigenlijk 'vertaald' worden. Een collega raadde me Carla van den Bergen aan: 'Zij ziet kans het zó op te schrijven dat je het zelf óok nog beter begrijpt." Dat wilde ik wel meemaken! Ze nam het advies onder handen: de tekst zelf, de opbouw en de 'sfeer' kregen een metamorfose. Maar wel zo, dat ik er helemaal achter kon staan. Mooi werk!" Lex Noyon - Subsidies, Advies, Management (lnoyon@planet.nl)

Ik kan ook wel hulp gebruiken bij een ingewikkelde tekst!

Chique taal

Eega (m/v)

Het gebeurt ook dat mensen juist chiquer práten dan dat ze het zouden opschrijven.

Een voorbeeld. Op een feestje met chique mensen hoorde ik een vrouw zeggen: ‘Dat laat ik aan mijn eega over.’ Haar man knikte gedecideerd: ‘Ja, hij ging het regelen!’

Een man?

Het verbaasde me dat iemand het over haar 'eega' had, en niet gewoon over haar 'man'. Maar ik dacht óók: is een eega niet altijd een vrouw? Dat bleek niet zo te zijn. Een eega kan zowel een man als een vrouw zijn. Het betekent dus 'echtgenoot' én 'echtgenote'. Sommige mensen denken dat je ‘eegaschrijft als je een vrouw bedoelt en ‘ega’ als je het over een man hebt. Maar de spelling ega is niet juist.

Eega is in de Middeleeuwen ontstaan als samenstelling van ee ('wet, huwelijk') en gade ('één van een paar', dus: 'echtgenoot, echtgenote'). Het woorddeel ee wil dus niet zeggen dat het om een vrouw zou gaan, zoals de -ee in bijvoorbeeld logee. (Bron: Onze Taal)

 

Meer uitleg van aparte woorden en gezegdes op https://www.facebook.com/dialoogtekstbureau/

 

 

Een slagje gewoner

Waarom moeilijk doen?

Woorden als 'lucullisch' of 'affreus' zul je vast niet gebruiken in een tekst. Daar maak je ongetwijfeld iets anders van (overdadig' en 'akelig'). Dat spreekt voor zich. Maar er zijn ook nogal wat woorden en zinnen waarbij je je niet (meer) afvraagt of ze nog een slagje gewoner kunnen.

 

Bijvoorbeeld: hij is werkzaam bij een bank. Waarom niet hij werkt bij een bank? Tijdens haar verblijf in Noorwegen kan toch net zo goed worden: Toen zij in Noorwegen was.


 

 

En: De man nam plaats op de gereserveerde stoel betekent toch gewoon dat hij ging zitten

 

Als je je bewust wordt van dit soort ingesleten woorden en zinnen, ga je vanzelf losser en helderder schrijven. En heb je dat eenmaal onder de knie, dan kun je ook de franje weer gaan aanbrengen! Want helder schrijven betekent niet 'kaal' en 'fantasieloos'.

 

Ingewikkeld? Ik help je graag!

 

Zin in koffie?

Je bent welkom!


Dialoog tekstbureau

Carla van den Bergen

Bink 36, C1-76

Binckhorstlaan 36, 2516 BE Den Haag

 

t: 070 427 86 61

e: dt@xs4all.nl

w: www.dialoogtekstbureau.nl 

 

 

foto's: Loes Schleedoorn (hoofdfoto, foto's ganzen en eenden)/ brief: Pixabay